Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση – Πού είναι οι προδιαγραφές;

Αρκετά βήματα έχουν γίνει για τον εκσυχρονισμό της Δημόσιας Διοίκησης και τα αποτελέσματα των δράσεων είναι ορατά σε κάποιους τομείς όπως ισχυρίζεται η ΚτΠ Α.Ε. σε πρόσφατο δελτίο τύπου.
greecegov
Πέρα από το αν συμφωνεί κανείς ή όχι, πλέον υπάρχουν αρκετά εργαλεία (όπως π.χ. οι μελέτες του Παρατηρηρίου ή άλλες) αποτύπωσης κάθε φορά της τρέχουσας κατάστασης, ώστε να μπορεί κανείς να κάνει μια αναδρομή και να συμπεράνει κατά πόσο οι βέλτιστες πρακτικές που κατά καιρούς έχουν προταθεί, έχουν τελικά υιοθετηθεί.

Κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί ενστάσεις για τον τρόπο που προκηρύσσονται τα μεγάλα έργα Πληροφορικής (βλέπε ΟΠΣ, κρατικά Data Center κλπ) από τους διάφορους φορείς του χώρου (ΤΕΕ, ΕΠΕ, ΣΕΠΕ κλπ κλπ) ενώ υπάρχει και σχετική μελέτη από το ΕΜΠ-ΕΠΙΣΕΥ (μέσω του Παρατηρηρίου): Μελέτη βελτίωσης αποδοτικότητας επενδύσεων σε Τεχνολογίες Πληροφορικής στη Δημόσια Διοίκηση (μια αρκετά περιεκτική περίληψη μπορεί να βρεθεί εδώ).

Πέρα από όσα τονίζονται στη μελέτη, θεωρώ ότι το πρόβλημα ξεκινά από το στάδιο ακόμη των προδιαγραφών αλλά και την εγκαθιδρυμένη νοοτροπία της εξ’ ολοκλήρου ανάθεσης των έργων σε αναδόχους. Πολύ συχνά μάλιστα, χρησιμοποιείται ως επιχείρημα/δικαιολογία από τα – κατακερματισμένα και χωρίς διάθεση επικοινωνίας μεταξύ τους – τμήματα Πληροφορικής ή/και Ανάπτυξης των διαφόρων φορέων, η – ενεργή αυτή τη στιγμή – συμφωνία του ελληνικού Δημοσίου με τη Microsoft, με αποτέλεσμα πολλές φορές οι προδιαγραφές να είναι «φωτογραφικές» και να μην επιτρέπουν τη συμμετοχή λύσεων ανοιχτού λογισμικού αλλά ούτε καν τη διαλειτουργικότητα για ενδεχόμενες επεκτάσεις, διορθώσεις κλπ και άρα να παρατηρείται εγκλωβισμός (lock-in) σε συγκεκριμένες λύσεις. Αν και το παραπάνω δίλημμα μεταξύ ανοικτού λογισμικού και κλειστού λογισμικού είναι ουσιαστικά ψευδοδίλημμα, υποκρύπτει πολιτικό ζήτημα, όπως υποστηρίζει ο πρόεδρος της κίνησης ΕΛΛΑΚ κ. Καρούνος και παρόλο που υπάρχουν οι σχετικές «νουθεσίες» από τη μεριά της Ε.Ε. και της Επιτρόπου Ανταγωνισμού (ενώ υπάρχουν και κινήσεις άρσης της συμφωνίας αυτής), τελικά φαίνεται ότι περιορίζει πολύ τις πρωτοβουλίες των τμημάτων Πληροφορικής στους διάφορους οργανισμούς της Δημόσιας Διοίκησης. Από την άλλη, η ..σύσφιξη των σχέσεων Δημόσιας Διοίκησης και Ανοιχτού Λογισμικού θα μπορούσε και να προκύψει ως αναγκαιότητα μέσα από τη σημερινή παγκόσμια οικονομική συγκυρία και να εξελιχθεί ως ένα από τα θετικά της.

Η ιδέα της δημιουργία ενός αποθετηρίου εφαρμογών ανοικτού λογισμικού που θα μπορούσαν να καλύψουν τις ανάγκες της Δημόσιας Διοίκησης δεν φαίνεται να έχει αποδώσει αν και υπάρχουν κάποιες μεμονωμένες προσπάθειες για ανάπτυξη κοινών ηλεκτρονικών πλατφορμών (όπως το Συνέδριο Αξιοποίησης ΤΠΕ για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση και την Τοπική Ανάπτυξη) που μπορούν να λειτουργήσουν ως κέλυφος/βάση, πάνω στην οποία θα μπορούν να βασιστούν προσαρμογές για τις ανάγκες του κάθε φορέα.

Δυστυχώς, αν και πολύ συχνά προβλέπεται από τη διακήρυξη ότι τα πνευματικά δικαιώματα με την παράδοση του έργου περνάνε στο φορέα, όπως π.χ. φαίνεται και στο παρακάτω απόσπασμα από το Τεύχος Προδιαγραφών του έργου για την Προσαρμογή του ΟΠΣ του ΥΠΟΙΟ στις απαιτήσεις του ΕΣΠΑ:

(…) Η κυριότητα και τα πνευματικά δικαιώματα του υπό ανάπτυξη λογισμικού εφαρμογών
θα ανήκουν στο Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, καθώς και η χωρίς
περιορισμούς τροποποίηση, εκμετάλλευση και λειτουργία του και σε άλλες
εγκαταστάσεις κατά την κρίση του Υπουργείου. (…),

σπάνια παρατηρείται η επαναχρησιμοποίηση του λογισμικού αυτού (ή έστω των προδιαγραφών/διαδικασιών κλπ) από τον ίδιο ή άλλους -συγγενείς ή όχι- φορείς.

Λόγω των προσεγμένων προδιαγραφών (με έμφαση σε ανοιχτά πρότυπα, διαλειτουργικότητα αλλά και ανοιχτές διαδικασίες), υπάρχουν και αυτή τη στιγμή έργα που μπορούν να χαρακτηριστούν ως «πρότυπα» (με την επισήμανση όποιων προβλημάτων που μπορεί να έχουν) και να δίδονται ως παράδειγμα προς -δημιουργική- «μίμηση» για τρέχοντα και μελλοντικά έργα.

Ένα τέτοιο έργο που αυτή τη στιγμή μου έρχεται στο μυαλό είναι το «Ενιαίο Διαδικτυακό Περιβάλλον ΟΤΑ για Παροχή Υπηρεσιών στον Πολίτη και στις Επιχειρήσεις». Μπορεί κανείς να παρακολουθήσει το έργο (από τις δημόσιες ανακοινώσεις και μόνο) ακόμη από τους στόχους του (με την πιλοτική εφαρμογή σε κάποιους φορείς Τ.Α. και την πρόβλεψη για τη -χωρίς επιπλέον κόστος- επέκταση/επαναχρησιμοποίηση/υιοθέτησή του για κάλυψη των αναγκών από όλους τους υπόλοιπους δήμους) , τη φάση της διαβούλευσης πριν την τελική διακήρυξη, την έμφαση στη διαλειτουργικότητα και στον «ανοιχτό» χαρακτήρα της λύσης από τη φάση ακόμη των προδιαγραφών αλλά και τη μετέπειτα διαχείριση του έργου με ανοιχτά χρονοδιαγράμματα, παραδοτέα, λεπτομέρειες αρχιτεκτονικής, υλοποίησης κλπ.

Κατά την άποψή μου, θα ήταν προς τη σωστή κατεύθυνση (δεν ξέρω κατά πόσο το επιτρέπει η λογική του ενιαίου προγράμματος προμηθειών – ΕΠΠ) ακόμη και μια ενιαία διακήρυξη και προδιαγραφές τουλάχιστον για τα βασικά υποσυστήματα που συναντά κανείς στους περισσότερους φορείς. Για παράδειγμα, στο χώρο των Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης, όπως χαρακτηρίζονται και σε μια σχετική προκήρυξη έργου για τη Βουλή (βλέπε (e) πρωτόκολλο, διαχείριση προσωπικού, δημόσιο λογιστικό, αναπαράσταση και παρακολούθηση διαδικασιών), μπορεί εύκολα να παρατηρήσει κανείς ότι οι διάφοροι προμηθευτές – ελλείψει αυτών ακριβώς των βασικών προδιαγραφών – έχουν φροντίσει να εξοπλίσουν με εντελώς προσαρμοσμένες (σε μεγέθη, υποδομές και εξοπλισμό των φορέων-πελατών) λύσεις με ελάχιστες δυνατότητες επικοινωνίας ή έστω και μετάπτωσης των υπαρχόντων στοιχείων σε κάποιο νεότερο Πληροφοριακό Σύστημα.

Αν και τον τελευταίο καιρό είχε αρχίσει να διαφαίνεται (τουλάχιστον στο χώρο της διαλειτουργικότητας) μια τάση για υιοθέτηση της τεχνολογίας των διαδικτυακών υπηρεσιών (web services) σπάνια βρίσκει κανείς ολοκληρωμένη τεκμηρίωση (από τις ..λαμπρές εξαιρέσεις η σχετική τεκμηρίωση για το Εργόραμα του ΥΠΟΙΟ).

Υ.Γ.1 Αλήθεια τι απέγινε ο ιστοτόπος του Ελληνικού Πλαισίου Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και Πρότυπα Διαλειτουργικότητας;

Υ.Γ.2 Μια παρόμοια ιδέα (αλλά στο χώρο του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού) της εκπόνησης διαγωνισμού για πρότυπες μελέτες είχε υλοποιηθεί από τον ΣΕΓΜ (Σύνδεσμο Ελληνικών Γραφείων Μελετών) σε συνεργασία με το Ειδικό Ταμείο Αποκατάστασης Εκτάκτων Αναγκών. Ένας χαρακτηρισμός του χώρου σε «εκτακτη ανάγκη» μάλλον είναι αυτό που λείπει….

UPDATE 2009-02-01 Ο ιστοτόπος του Ελληνικού Πλαισίου Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και Πρότυπα Διαλειτουργικότηταςείναι πλέον up and running. Προφανώς ήταν περιστασιακή η μη λειτουργία του. Πολύ πρόσφατα μάλιστα (από 26/01/2009) έχουν ανανεωθεί τα περισσότερα κείμενα που αφορούν στα διάφορα προτεινόμενα πρότυπα. Έχει πραγματικά αρκετό υλικό (πρότυπα, σχετικά κείμενα, υλικό από ημερίδες – μάλιστα μια παρουσίαση εκ μέρους του εκπροσώπου του ΣΕΒ στο Open Day του περασμένου καλοκαιριού δείχνει ότι υπάρχει ένα όραμα για το χώρο της ΗΔ). Για παράδειγμα, στην παράγραφο 3.7 του Πλαισίου Διαλειτουργικότητας Υπηρεσιών Ηλεκτρονικών Συναλλαγών προτείνεται μια πρότυπη αρχιτεκτονική η οποία είναι υπηρεσιοκεντρική, στην παράγραφο 3.7.2.2 τονίζει ότι η απεικόνιση και η τεκμηρίωση των διαδικασιών θα πρέπει να στηρίζεται στα πρότυπα BPMN ή/και UML, ενώ στην παράγραφο 5.1.3 του ίδιου κειμένου τονίζεται ότι είναι απαραίτητη (…) η αποδέσμευση των δημοσίων οργανισμών από
μεμονωμένους προμηθευτές και η επίτευξη οικονομιών κλίμακας στις επενδύσεις για λογισμικό
στη δημόσια διοίκηση (…)
μέσω της χρήσης Ελεύθερου Λογισμικού (ΕΛ/ΛΑΚ), κάτι που ενθαρρύνεται και από το αντίστοιχο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Διαλειτουργικότητας. Πιο κάτω αναφέρεται ότι οι δημόσιοι φορείς θα πρέπει να ενημερώνονται και να προετοιμάζονται ώστε να χρησιμοποιούν ενεργά τυχόν ληξιαρχείο (repository) ΕΛ (!).

Παρόλα αυτά αισθάνομαι οτι είναι …ηχηρά απούσες οι αναφορές στα προτεινόμενα πρότυπα στις διάφορες προδιαγραφές…

UPDATE 2009-02-02Ενδιαφέρον έχουν και τα παραδοτέα των διαφόρων ομάδων εργασίας στα πλαίσια του eGovernmentForum.

UPDATE 2009-02-05Σε ευρωπαϊκό επίπεδο κάτι πάει να γίνει με την πλατφόρμα Open Source Observatory and Repository , δεν είδα όμως πουθενά κάποια ελληνική συμμετοχή (μέχρι στιγμής) στην όλη προσπάθεια …

2 thoughts on “Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση – Πού είναι οι προδιαγραφές;

  1. Παράθεμα: Ο καλύτερος …Πελάτης « Λίγο από όλα

  2. UPDATE 2009-06-02 Ενδιαφέρον παρουσιάζει το πρόσφατα εμπλουτισμένο (και υπό συνεχή ενημέρωση) wiki του έργου LGAF (http://lgaf.kedke.org/wiki/), όπου παρουσιάζονται αναλυτικά η αρχιτεκτονική, τα βήματα υλοποίησης και πολλές άλλες σχετικές πληροφορίες σχετικά με τα «εσωτερικά» του έργου…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s