Εκπαιδευτής ενηλίκων (υποψήφιος/wannabe)

Ας δούμε -ενδεικτικά- πού μπορεί να επικεντρώσει κανείς ως εκπαιδευτής στο ευρύ αλλά και θολό πεδίο της κατάρτισης/επιμόρφωσης/εκπαίδευσης ενηλίκων/δια βίου μάθησης (αφήνοντας για την ώρα το πεδίο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τα κολλέγια, που με την τρέχουσα αντιμετώπιση εντάσσονται στην τυπική εκπαίδευση):

  • Κέντρα Διά Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ), Μητρώο εκπαιδευτών ενηλίκων ΙΝΕΔΙΒΙΜ

Οι δομές των ΚΔΒΜ είναι διάδοχες αυτών των Κέντρων Εκπαίδευσης Ενηλίκων (ΚΕΕ) και το ΙΝΕΔΙΒΙΜ ο διάδοχος του ΙΔΕΚΕ στη διαχείρισή τους. Το σχετικό μητρώο εκπαιδευτών εξακολουθεί να λειτουργεί αυτόνομα (μια προσπάθεια ενοποίησης υπό την αιγίδα της ΓΓΔΒΜ δεν ολοκληρώθηκε ποτέ) ενώ επιμένει στη μη αξιοποίηση ιστορικού του κάθε εκπαιδευτή (δηλαδή σε κάθε πρόσκληση ζητούσε και ζητά επανακατάθεση δικαιολογητικών). Τουλάχιστον, η αίτηση ένταξης γίνεται πλέον ηλεκτρονικά. Προσωπικά, έγινα μέλος μετά την παρακολούθηση ενός προγράμματος εκπαίδευσης εκπαιδευτών ενηλίκων και από τότε είχα την ευκαιρία να προσκληθώ για τρία (3) 50-ωρα μαθήματα. Έκτοτε δεν έχει δοθεί η ευκαιρία μιας και από τις λίγες φορές που προσκλήθηκα από κάποιο ΚΔΒΜ της περιοχής μου είτε δεν βόλευε γεωγραφικά είτε υπήρξε ζήτημα με την έγκαιρη εξασφάλιση της σχετικής άδειας άσκησης ιδιωτικού έργου (που είναι πια αυστηρή προϋπόθεση για δημόσιους υπαλλήλους). Παρόλο που η σχετική κατάταξη (βάσει μορίων) αναρτάται κεντρικά από το ΙΝΕΔΙΒΙΜ, υπάρχει ένα ζήτημα με την κατανεμημένη επιλογή εκπαιδευτών από τα τοπικά ΚΔΒΜ (που έχουν αυξηθεί σε σχέση με τα ΚΕΕ) ενώ παράλληλα δεν έχει ολοκληρωθεί το σχετικό ΠΣ («τηλεματικής», όπως έχει ονομαστεί στο σχετικό Τεχνικό Δελτίο) . Σε σχετικό αίτημά μου (από τα μέσα Ιουνίου) για μια αναφορά της κατανομής τμημάτων (σχετικών με την ειδικότητά μου και την περιοχή που με ενδιέφερε) από την Ομάδα Έργου ΚΔΒΜ αλλά και πληροφορίες (προκήρυξη, προδιαγραφές κλπ) για το πληροφοριακό σύστημα παρακολούθησης (τόσο προς την Ομάδα Έργου όσο και προς το ΕΣΥΝ που αναφέρεται ως συνεργάτης στο παραπάνω ΤΔ), δεν έχω λάβει ακόμη απάντηση. (Μάλιστα, είχα επισημάνει τις ομοιότητες της λειτουργικότητας που απαιτεί ο συγκεκριμένος τρόπος επιλογής εκπαιδευτών με τον αντίστοιχο για τους ωρομίσθιους εκπαιδευτικούς στην τυπική εκπαίδευση ενώ από την άλλη προσπάθησα να παρέμβω ώστε για τις υποδομές των ΚΔΒΜ (τηλεφωνία, πρόσβαση στο internet, web hosting) να «φροντίσει» (με το αζημίωτο, φαντάζομαι) το ΠΣΔ. Αλλά αυτά είναι άλλα θέματα…)

UPDATE Νοέ 2014: Με την πρόσφατη επανενεργοποίηση των ΚΔΒΜ προέκυψε δυνατότητα κάλυψης άλλων δύο (2) 50-ωρων μαθημάτων. Η εμπειρία από τη διαχείριση του εκπαιδευτικού προσωπικού δεν μπορώ να πω ότι άλλαξε προς το καλύτερο.

  • Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΚΕΚ), Μητρώο εκπαιδευτών ΕΟΠΠΕΠ

Ο ΕΟΠΠΕΠ (ως διάδοχος φορέας του ΕΚΕΠΙΣ) εξακολουθεί να έχει υπό την επίβλεψή του τη λειτουργία των ΚΕΚ και του αντίστοιχου μητρώου (που λειτουργούσε από την έναρξη λειτουργίας του ανταγωνιστικά ως προς το αντίστοιχο μητρώο του ΙΔΕΚΕ αφού ανήκαν σε διαφορετικά Υπουργεία). Προσωπικά, είχα ενταχθεί στο εισαγωγικό μητρώο αλλά δεν μου δόθηκε η ευκαιρία συμμετοχής στο προαπαιτούμενο πρόγραμμα εκπαίδευσης εκπαιδευτών μιας και δεν υπήρξε νεότερη πρόσκληση για καινούρια σειρά. Τυπικά δεν έχει κάποιος δικαίωμα να εργαστεί ως εισηγητής σε ΚΕΚ αν δεν είναι στο αντίστοιχο κύριο μητρώο αλλά δεν υπήρχε ποτέ μέριμνα για τον τρόπο άντλησης από το μητρώο και την κατανομή έργου στους εκπαιδευτές (το κάθε ΚΕΚ μπορούσε/μπορεί να επιμείνει στους ίδιους εκπαιδευτές).

Πρόσφατα, ξεκίνησε εκ νέου η διαδικασία πιστοποίησης εκπαιδευτικής επάρκειας και άρα εμπλουτισμού του μητρώου ενώ η απαίτηση για ένταξη σε αυτό πριν από οποιαδήποτε συμμετοχή σε χρηματοδοτούμενο από δημόσιους πόρους πρόγραμμα της μη τυπικής εκπαίδευσης θεωρήθηκε καταλύτης για την εδραίωσή του ως το κεντρικό μητρώο εκπαιδευτών ενηλίκων. Προσοχή ιδιαίτερη χρειάζεται να δοθεί στην ύπαρξη ασυμβίβαστων με διάφορες άλλες ιδιότητες (π.χ. αξιολογητές).

UPDATE Ιούλ 2014: Δημοσιεύτηκε η Τράπεζα Θεμάτων για Εκπαιδευτές Ενηλίκων 2014 (σαν υποβοήθηση στην διαδικασία ένταξης)

UPDATE Σεπτ 2014: Με την ψήφιση του Ν4283 (ΦΕΚ189/10-9-2014, Άρθρο 12 στο τέλος), η προθεσμία έναρξης ισχύος της παραπάνω απαίτησης μετατέθηκε για την 1/9/2015.

  • Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ), Μητρώο εκπαιδευτών ΙΝΕΔΙΒΙΜ

Μετά από μια εμπειρία στο ΙΕΚ Χανίων (μάλιστα ως δοκιμή για το χώρο της τυπικής εκπαίδευσης πριν αποδεκτώ το διορισμό μου εκεί) είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ και με ΙΕΚ στην Αττική. Μετά την κατάργηση του ΟΕΕΚ, η διαχείριση των αιτήσεων εξακολουθεί να γίνεται για λογαριασμό της ΓΓΔΒΜ από ομάδα έργου στο ΙΝΕΔΙΒΙΜ (μιας και τα σχέδια για μεταφορά της σχετικής αρμοδιότητας στις περιφέρειες δεν καρποφόρησαν). Η αίτηση γίνεται πλέον ηλεκτρονικά (έστω και με διάφορα προβλήματα κατά καιρούς) ενώ τα δικαιολογητικά υποβάλονται επί τόπου στο ΙΕΚ ενδιαφέροντος μαζί με την (εκτυπωμένη από την εφαρμογή) αίτηση. Πλέον υπάρχει ανάρτηση των πινάκων μοριοδότησης (αλλά μόνο στα ΙΕΚ και όχι κεντρικά από το ΙΝΕΔΙΒΙΜ) ενώ η τελική επιλογή εξακολουθεί να γίνεται από επιτροπή, που περιλαμβάνει το Διευθυντή του ΙΕΚ αλλά και εκπρόσωπο του ΙΝΕΔΙΒΙΜ ή/και της ΓΓΔΒΜ. Να σημειώσω ότι υποτίθεται ότι για μεγάλο κομμάτι του σχετικού εκπαιδευτικού έργου θα αξιοποιούνταν οι εκπαιδευτικοί της τυπικής εκπαίδευσης (όπου υπήρχαν πλεονάσματα).

  • Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης (ΕΚΔΔ), Μητρώο Διδακτικού Προσωπικού ΕΚΔΔ

Με το μητρώο εκπαιδευτών του ΕΚΔΔ η πρώτη μου «επαφή» ξεκίνησε αρκετά παλιά (το 2006), προς την κατεύθυνση της κάλυψης αναγκών των ΠΙΝΕΠ καθώς και έργων σχετικών με την επιμόρφωση αιρετών κλπ.  Προφανώς, η προσπάθεια ήταν τότε εντελώς διερευνητική μιας και η σχετική εμπειρία μου ήταν μηδενική και η αίτηση εξαντλήθηκε στην αναφορά κάποιων τεχνικών προβλημάτων στην πρωτοποριακή για την εποχή της εφαρμογή ηλεκτρονικής υποβολής της αίτησης. Βέβαια υπήρχαν και εξαιρέσεις (π.χ. για την εκδήλωση ενδιαφέροντος για συμμετοχή στην δημιουργία Υλικού Πιστοποίησης), όπου έπρεπε κανείς να υποβάλει το ενδιαφέρον του είτε με το συμβατικό έγχαρτο τρόπο είτε με αποστολή μηνύματος ηλ. ταχυδρομείου.  Η ανταπόκριση σε διάφορες προσκλήσεις για συμμετοχή σε σεμινάρια εκπαίδευσης εκπαιδευτών (π.χ. ηλεκτρονικής μάθησης) δεν έφερε κάποιο αποτέλεσμα και κάποια στιγμή στα τέλη του 2010, ενημερωθήκαμε για τη δημιουργία «Νέου Μητρώο Κύριου Διδακτικού Προσωπικού του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης» με έναρξη λειτουργίας την 1η Ιανουαρίου 2011. Οι αιτήσεις των ενδιαφερομένων αξιολογούνταν από Επιστημονική Επιτροπή του ΕΚΔΔ, η οποία θα έλεγχε τα υποβληθέντα στοιχεία και θα αντιστοιχούσε του υποψηφίους στο Μητρώο Διδακτικού Προσωπικού σε θεματικό πεδίο εξειδίκευσης. Ρητά δηλωνόταν ότι «το ΕΚΔΔΑ δε δεσμεύεται για την υποχρεωτική αξιοποίηση των εντασσόμενων στο Μητρώο«. Οι ελάχιστες προϋποθέσεις για κατόχους μεταπτυχιακού τίτλου ήταν 8ετής (τουλάχιστον) συνολική επαγγελματική εμπειρία ΚΑΙ 5 έτη τουλάχιστον πρόσφατη επαγγελματική εμπειρία ή 200 ώρες πρόσφατη διδακτική εμπειρία στο αντικείμενο εξειδίκευσης. Η αρχική αίτησή μου δεν αξιολογήθηκε θετικά με αποτέλεσμα να επανέλθω μόλις φέτος (αρχές του 2014) με νεότερη αίτηση, η οποία αξιολογήθηκε θετικά αυτή τη φορά.

Ως προς τη λειτουργία του μητρώου, θα σημείωνα τα ακόλουθα:

  1. Η ανάθεση καθηκόντων διδασκαλίας σε μέλη του μητρώου γίνεται κάθε μήνα ενώ κάθε μέλος καλείται  κάθε εξάμηνο να επιλέξει νέες (μέχρι πέντε) θεματικές ενότητες για τις οποίες έχει τη δυνατότητα και το ενδιαφέρον να αξιοποιηθεί  ως εκπαιδευτής/τρια ή να διατηρήσει τις παλιότερες επιλογές του/της).
  2. Υπάρχει ανώτατο όριο απασχόλησης (21 ώρες αμειβόμενες/μήνα αλλά μόνο για το διδακτικό έργο, βλ. ΑΔΑ: ΒΛΓΔ4691Φ0-Ξ5Ξ)
  3. Κατά την αξιολόγηση της αίτησης διαμορφώνεται ένας «βαθμός» εισαγωγής, ο οποίος συνοδεύει τον υποψήφιο εκπαιδευτή και, μαζί με την αξιολόγηση από τις εισηγήσεις, διαμορφώνει και τις πιθανότητες επιλογής/ανάθεσης διδακτικού έργου
  4. Ο καταλόγος των ενταγμένων μελών (~5000!) αναρτάται στο αντίστοιχο σημείο στον ιστοτόπο του ΕΚΔΔ μαζί με τις επιλογές θεματικών ενοτήτων του κάθε υποψήφιου εκπαιδευτή
  5. Ανα τακτά χρονικά διαστήματα αναρτώνται στο αντίστοιχο σημείο στον ιστοτόπο του ΕΚΔΔ εκθέσεις αποτίμησης του εκπαιδευτικού έργου (η τελευταία που εντόπισα ήταν για το β’ εξάμηνο του 2011), όπου μπορεί κανείς να εντοπίσει σχετικές αναφορές (για τις επιδόσεις/αξιολόγηση των εισηγητών, τους ρυθμούς ανανέωσης του μητρώου κ.α.).

Προτάσεις για καλύτερη λειτουργία:

  1. Να γίνεται ξεκάθαρο ότι χρειάζεται εξαντλητική παράθεση επαγγελματικής και διδακτικής εμπειρίας (ιδιαίτερα ως προς την τελευταία, θεωρώ ότι είναι εύκολο να μείνει κανείς μόνο σε όση είναι αρκετή ώστε να ξεπεράσει το ελάχιστο που απαιτείται για την ένταξη)
  2. Να δίνεται η δυνατότητα επικαιροποίησης των στοιχείων καθώς σχετική εμπειρία είναι δυνατόν να αποκτάται και εκτός των δομών του ΕΚΔΔ
  3. Να αναρτάται στην απόφαση ένταξης ο «βαθμός ένταξης» και ο τρόπος εξαγωγής του
  4. Να έχει τη δυνατότητα να δει κανείς μέσα από την εφαρμογή τόσο τη σχετική κατάταξή του αλλά και το ενδιαφέρον ανά θεματική ενότητα
  5. Στο μητρώο των θεματικών ενοτήτων των (υποψήφιων) εκπαιδευτών παρατηρούνται πολλές αποκλίσεις ως προς τον μέγιστο αριθμό θεματικών ενοτήτων που μπορεί να δηλώσει κάποιος (δεν γνωρίζω αν αυτό εξαρτάται από το αντικείμενο)
  6. Σε πολλά σημεία στο site υπάρχουν παραπομπές στην υπηρεσία data.axmag.com, η συνδρομή στην οποία πρέπει να έχει λήξει (π.χ. http://data.axmag.com/data/201205/U43644_F89368/index.html), κάτι που δε βοηθά στο να καταλάβει κάποιος αν τα σχετικά στοιχεία ήταν διαθέσιμα σε κάποια εναλλακτική μορφή.
  • Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας  – ΙΕΚΕΜ, Μητρώο εισηγητών

Το ΙΕΚΕΜ οργανώνει σεμινάρια επιμόρφωσης (επιδοτούμενα αλλά και αυτοχρηματοδοτούμενα) και απευθύνεται στους μηχανικούς/μέλη του Τεχνικού Επιμελητηρίου.

Advertisements

Μελέτες, outsourcing vs ίδια μέσα και αποθετήρια

Ενόψει της νέας προγραμματικής περιόδου και στο πλαίσιο του σχεδιασμού της, μπορεί να είναι πιο εύκολο να παρατηρήσει κανείς μια αύξηση των προσκλήσεων από τις ειδικές υπηρεσίες ΕΣΠΑ για μελέτες εμπειρογνωμοσύνης. Οι μελέτες αυτές έρχονται να προστεθούν στις μελέτες σχεδιασμού, ωρίμανσης, αξιολόγησης κλπ και στα έργα συμβούλων τεχνικής υποστήριξης (ΣΤΥ) που ανατίθενται σε εξωτερικούς συμβούλους. Υπάρχει, βέβαια, σαφής βελτίωση του πλαισίου σε σχέση με καταστάσεις που παρατηρούνταν στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο (Γ’ ΚΠΣ) μιας και πλέον οι διάφορες υπηρεσίες έχουν φροντίσει να καταρτίσουν μητρώα «δυνητικών παρόχων υπηρεσιών και προμηθευτών» (στις ειδικές υπηρεσίες) ενώ οι περιορισμοί ρευστότητας, οι δυνατότητες χρηματοδότησης από το ΕΠ Τεχνικής Υποστήριξης Εφαρμογής και οι απαιτήσεις ΔΙΑΥΓΕΙΑΣ – φαντάζομαι ότι – έχουν ελαχιστοποιήσει τα φαινόμενα οι εμπειρογνωμοσύνες αυτές να είναι απευθείας αναθέσεις ή/και να χρηματοδοτούνται από τον τακτικό προϋπολογισμό (π.χ. δικαιούχων). Η γενικευμένη αυτή τακτική, που σε εμένα προσωπικά δεν ήταν τόσο προφανής όσο βρισκόμουν εκτός του χώρου των υπηρεσιών ΕΣΠΑ, έρχεται σε αντίφαση με την άποψη ότι «το Δημόσιο προσπαθεί να τα κάνει όλα με ίδια μέσα» (πρόσφατο άρθρο του κ. Ανδρέα Δρυμιώτη στην Καθημερινή με τίτλο «Το καταραμένο outsourcing») ενώ σε κάνει να αναρωτιέσαι  αν ακόμη κι αυτές οι προσκλήσεις είναι παραδοτέα άλλων έργων εξωτερικών συμβούλων. (Προφανώς οι δομές ΕΣΠΑ, από τη ΜΟΔ και τις Ειδικές Υπηρεσίες μέχρι και τις υπόλοιπες ΑΕ και ΝΠΙΔ του Δημοσίου που δραστηριοποιούνται στο χώρο διέπονται από ιδιαίτερο νομικό πλαίσιο ακριβώς για να είναι πιο ευέλικτες αλλά δεν παύει να ελέγχεται το Δημόσιο για τον τρόπο λειτουργίας τους). Σε κάθε περίπτωση θα ήταν χρήσιμο να υπήρχαν διαθέσιμες πληροφορίες για τα μητρώα προμηθευτών ή/και αναφορές (ίσως μέσω φίλτρων στο νέο ΔΙΑΥΓΕΙΑ, στο ΕΣΗΔΗΣ ή και στο http://publicspending.net/ 😉 ) σχετικές με κατανομή (μέχρι και φόρτο) έργων και κονδυλίων σε αυτούς από τις διάφορες υπηρεσίες. Ακόμη πιο χρήσιμη θα ήταν, κατά την άποψή μου, η ένταξη των παραδοτέων αλλά και όποιων διαδικασιών παραλαβής τους (πρακτικά παραλαβής, διαβουλεύσεις κλπ) στη λογική των «ανοιχτών δεδομένων« ώστε τόσο η μορφή τους όσο και η ευκολία εντοπισμού τους  να βοηθούν στην περαιτέρω διάχυση και αξιοποίησή τους (κι από τους ίδιους τους μελετητές) καθιστώντας τα δομικό στοιχείο μιας βάσης γνώσης κάτω από τη γενικότερη προσπάθεια π.χ. του http://data.gov.gr/ επιβάλλοντας τον εμπλουτισμό (αν είναι δυνατόν σε πραγματικό χρόνο) και την ενίσχυση/διεύρυνση χρήσης αποθετηρίων. Δεδομένου, μάλιστα, ότι οι περισσότερες εταιρείες-μελετητές «εντάσσονται»  στον Σύνδεσμο Εταιρειών Συμβούλων Μάνατζμεντ Ελλάδος (ΣΕΣΜΑ), θα είχαν ενδιαφέρον πρωτοβουλίες τόσο του ίδιου του σωματείου (αν μη τι άλλο για την αυτοπροστασία του) όσο και των μελών για διερεύνηση και ανάδειξη μεθοδολογιών διαχείρισης του όγκου (αλλά και της ποιότητας!) όλης αυτής της γνώσης για αξιοποίηση τόσο εσωτερικά στις εταιρείες του συνδέσμου όσο και από/προς τρίτους (ορίζοντας, ουσιαστικά, προδιαγραφές ακόμη και για τα μη μέλη του – είναι γνωστή η «κόντρα» (χρόνια αντιπαράθεση) με τις «μελετητητικές ομάδες του Δημόσιου Τομέα» (βλ. Πανεπιστήμια, Ερευνητικά Κέντρα κλπ) ή/και μεμονωμένους μελετητές. Οι δραστηριότητές τους έχω την αίσθηση ότι απέχουν πολύ από κάτι τέτοιο.

Ενδεικτική είναι η τρέχουσα (μη ενημερωμένη σε μεγάλο βαθμό) κατάσταση των πιο γνωστών αποθετηρίων:

Από την άλλη, στις θετικές προοπτικές θα μπορούσα να εντάξω το αποθετήριο/πύλη προβολής των ερευνητικών αποτελεσμάτων ΘΑΛΗΣ, όπου (σύμφωνα με τις προδιαγραφές) κάθε έργο έχει το δικό του χώρο (βιβλιοθήκη) όπου θα συγκεντρώνονται τα αντίστοιχα παραδοτέα.

Σχετικά tweets:

Εργαστήριο ανάπτυξης λογισμικού στο ΕΚΔΔ

Παρόλο που συνέπεσε με κάποιες μέρες άδειάς μου, το περιεχόμενό του ήταν αρκετά πρωτοποριακό και υποσχόμενο ώστε να το αγνοήσω. Αναφέρομαι στην πραγματοποίηση εργαστηρίου (workshop) με τίτλο «ΔΙΑΥΓΕΙΑ και Μητρώο Μισθοδοτούμενων Ελλ. Δημοσίου: Σχεδιασμός και ανάπτυξη εφαρμογής διαχείρισης και παρουσίασης οργανογράμματος Φορέα (N3861/2010 Άρθρο 8, Ανάρτηση οργανογράμματος και στοιχείων υπηρετούντων)»:

Σκοπός είναι η ανάπτυξη σε 5 ημέρες μιας μικρής εφαρμογής η οποία θα
συνδέεται με το API της Απογραφής των Μισθοδοτούμενων από το Ελληνικό
Δημόσιο και θα εμπλουτίζει με επιπλέον στοιχεία που αφορούν την θέση
του κάθε υπαλλήλου στον φορέα του. Η εφαρμογή θα διαθέτει εφαρμογή
καταχώρησης και εφαρμογή προβολής των στοιχείων.

Θα διεξαχθεί στο ΕΚΔΔΑ στις 24/5 25/5 30/5 31/5 και 1/6 (2012)

Εικόνα

Σαφώς επηρεασμένο από την προσπάθεια του κ. Σπινέλλη για διαμόρφωση ενός Manifesto για Agile Government, αρχικά έγινε μια μικρή επίδειξη των παρεχόμενων από τις εφαρμογές της ΔΙΑΥΓΕΙΑΣ και της Απογραφής δυνατοτήτων άντλησης στοιχείων μέσω API (από συναδέλφους της ΓΓΠΣ) καθώς και των δυνατοτήτων συνεργασίας μέσω του Redmine@Opengov (με ένταξη σε ένα git repository).

Στη συνέχεια συζητήθηκαν οι απαιτήσεις των διαφόρων τμημάτων της εφαρμογής ενώ παρουσιάστηκε και ένα mockup της ζητούμενης αναπαράστασης. Το workshop συνεχίστηκε με τη δημιουργία ομάδων ανάλογα με το τμήμα της εφαρμογής καθώς και την τεχνολογία που θα αξιοποιούνταν. Το τελευταίο αποδείχτηκε και το πιο «αδύνατο σημείο» λόγω του διαφορετικού βαθμού εξοικείωσης αλλά και της πληθώρας πιθανών τεχνολογικών λύσεων.

Η εισαγωγή ενός σταδίου καλύτερης διερεύνησης των παραπάνω παραμέτρων πριν από ένα τέτοιο εργαστήριο θεωρώ ότι είναι απαραίτητη για την εξοικονόμηση χρόνου αλλά και, κυρίως, για την αποτελεσματικότητα των επόμενων προσπαθειών.

 

Σχετικά tweet: