Μελέτες, outsourcing vs ίδια μέσα και αποθετήρια

Ενόψει της νέας προγραμματικής περιόδου και στο πλαίσιο του σχεδιασμού της, μπορεί να είναι πιο εύκολο να παρατηρήσει κανείς μια αύξηση των προσκλήσεων από τις ειδικές υπηρεσίες ΕΣΠΑ για μελέτες εμπειρογνωμοσύνης. Οι μελέτες αυτές έρχονται να προστεθούν στις μελέτες σχεδιασμού, ωρίμανσης, αξιολόγησης κλπ και στα έργα συμβούλων τεχνικής υποστήριξης (ΣΤΥ) που ανατίθενται σε εξωτερικούς συμβούλους. Υπάρχει, βέβαια, σαφής βελτίωση του πλαισίου σε σχέση με καταστάσεις που παρατηρούνταν στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο (Γ’ ΚΠΣ) μιας και πλέον οι διάφορες υπηρεσίες έχουν φροντίσει να καταρτίσουν μητρώα «δυνητικών παρόχων υπηρεσιών και προμηθευτών» (στις ειδικές υπηρεσίες) ενώ οι περιορισμοί ρευστότητας, οι δυνατότητες χρηματοδότησης από το ΕΠ Τεχνικής Υποστήριξης Εφαρμογής και οι απαιτήσεις ΔΙΑΥΓΕΙΑΣ – φαντάζομαι ότι – έχουν ελαχιστοποιήσει τα φαινόμενα οι εμπειρογνωμοσύνες αυτές να είναι απευθείας αναθέσεις ή/και να χρηματοδοτούνται από τον τακτικό προϋπολογισμό (π.χ. δικαιούχων). Η γενικευμένη αυτή τακτική, που σε εμένα προσωπικά δεν ήταν τόσο προφανής όσο βρισκόμουν εκτός του χώρου των υπηρεσιών ΕΣΠΑ, έρχεται σε αντίφαση με την άποψη ότι «το Δημόσιο προσπαθεί να τα κάνει όλα με ίδια μέσα» (πρόσφατο άρθρο του κ. Ανδρέα Δρυμιώτη στην Καθημερινή με τίτλο «Το καταραμένο outsourcing») ενώ σε κάνει να αναρωτιέσαι  αν ακόμη κι αυτές οι προσκλήσεις είναι παραδοτέα άλλων έργων εξωτερικών συμβούλων. (Προφανώς οι δομές ΕΣΠΑ, από τη ΜΟΔ και τις Ειδικές Υπηρεσίες μέχρι και τις υπόλοιπες ΑΕ και ΝΠΙΔ του Δημοσίου που δραστηριοποιούνται στο χώρο διέπονται από ιδιαίτερο νομικό πλαίσιο ακριβώς για να είναι πιο ευέλικτες αλλά δεν παύει να ελέγχεται το Δημόσιο για τον τρόπο λειτουργίας τους). Σε κάθε περίπτωση θα ήταν χρήσιμο να υπήρχαν διαθέσιμες πληροφορίες για τα μητρώα προμηθευτών ή/και αναφορές (ίσως μέσω φίλτρων στο νέο ΔΙΑΥΓΕΙΑ, στο ΕΣΗΔΗΣ ή και στο http://publicspending.net/ 😉 ) σχετικές με κατανομή (μέχρι και φόρτο) έργων και κονδυλίων σε αυτούς από τις διάφορες υπηρεσίες. Ακόμη πιο χρήσιμη θα ήταν, κατά την άποψή μου, η ένταξη των παραδοτέων αλλά και όποιων διαδικασιών παραλαβής τους (πρακτικά παραλαβής, διαβουλεύσεις κλπ) στη λογική των «ανοιχτών δεδομένων« ώστε τόσο η μορφή τους όσο και η ευκολία εντοπισμού τους  να βοηθούν στην περαιτέρω διάχυση και αξιοποίησή τους (κι από τους ίδιους τους μελετητές) καθιστώντας τα δομικό στοιχείο μιας βάσης γνώσης κάτω από τη γενικότερη προσπάθεια π.χ. του http://data.gov.gr/ επιβάλλοντας τον εμπλουτισμό (αν είναι δυνατόν σε πραγματικό χρόνο) και την ενίσχυση/διεύρυνση χρήσης αποθετηρίων. Δεδομένου, μάλιστα, ότι οι περισσότερες εταιρείες-μελετητές «εντάσσονται»  στον Σύνδεσμο Εταιρειών Συμβούλων Μάνατζμεντ Ελλάδος (ΣΕΣΜΑ), θα είχαν ενδιαφέρον πρωτοβουλίες τόσο του ίδιου του σωματείου (αν μη τι άλλο για την αυτοπροστασία του) όσο και των μελών για διερεύνηση και ανάδειξη μεθοδολογιών διαχείρισης του όγκου (αλλά και της ποιότητας!) όλης αυτής της γνώσης για αξιοποίηση τόσο εσωτερικά στις εταιρείες του συνδέσμου όσο και από/προς τρίτους (ορίζοντας, ουσιαστικά, προδιαγραφές ακόμη και για τα μη μέλη του – είναι γνωστή η «κόντρα» (χρόνια αντιπαράθεση) με τις «μελετητητικές ομάδες του Δημόσιου Τομέα» (βλ. Πανεπιστήμια, Ερευνητικά Κέντρα κλπ) ή/και μεμονωμένους μελετητές. Οι δραστηριότητές τους έχω την αίσθηση ότι απέχουν πολύ από κάτι τέτοιο.

Ενδεικτική είναι η τρέχουσα (μη ενημερωμένη σε μεγάλο βαθμό) κατάσταση των πιο γνωστών αποθετηρίων:

Από την άλλη, στις θετικές προοπτικές θα μπορούσα να εντάξω το αποθετήριο/πύλη προβολής των ερευνητικών αποτελεσμάτων ΘΑΛΗΣ, όπου (σύμφωνα με τις προδιαγραφές) κάθε έργο έχει το δικό του χώρο (βιβλιοθήκη) όπου θα συγκεντρώνονται τα αντίστοιχα παραδοτέα.

Σχετικά tweets:

Advertisements

Μελέτες και ..εμπειρογνώμονες

Κριτική του συστήματος προκήρυξης, παρακολούθησης και παραλαβής έργων πληροφορικής έχει γίνει αρκετή (δείτε π.χ. ενδεικτικά μια σχετικά πρόσφατη εισήγηση του προέδρου της ΕΜηΠΕΕ εδώ).

Μάλιστα, μεγάλη διαφωνία φαίνεται να υπάρχει εντός της κοινότητας ΤΠΕ για το ποιοί θα έχουν δικαίωμα διενέργειας αυτών των μελετών και ποιοί υλοποίησης/εκτέλεσης των έργων (βλ. μητρώα μελετών και σχετικές «υπογραφές»), ενώ βέβαια δεν λείπουν και αυτοί που θεωρούν ότι αυτός καθ’αυτός ο διαχωρισμός ενός έργου σε «μελέτη» και «εκτέλεση» (κάτι που ισχύει στα ..παραδοσιακά τεχνικά έργα) είναι από τις βασικές/δομικές αδυναμίες του συστήματος παραγωγής δημόσιων έργων.

Στη σημερινή κατάσταση, τη δουλειά της «μελέτης» το αναλαμβάνει ο ανάδοχος του έργου μέσω των «μελετών εφαρμογής», που συνήθως είναι και από τα πρώτα παραδοτέα του έργου. Αλλά όλα αυτά, αφού έχουν καθοριστεί οι προδιαγραφές αλλά και ο προϋπολογισμός του έργου (!).

Τα συνήθως -επιεικώς- πενιχρά αποτελέσματα της διαδικασίας αυτής έχουν οδηγήσει σε μια άλλη στρέβλωση και (νομότυπη;) παράκαμψη του νομικού πλαισίου: τις «μελέτες εμπειρογνωμοσύνης».

Συχνά, λοιπόν, παρατηρείται το φαινόμενο της εμπλοκής ενός «εμπειρογνώμονα» από τη φάση της σύνταξης των τεχνικών προδιαγραφών. Η διαδικασία ποικίλει από την χωρίς αμοιβή συμβουλευτική υποστήριξη μέχρι την ανάληψη σχετικού έργου (συνήθως μετά από απόφαση απευθείας ανάθεσης).

Πέρα από το θέμα της επιλογής του εμπειρογνώμονα τίθεται και το θέμα ευθύνης, όπου τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο θολά: Ποιός έχει την ευθύνη των προδιαγραφών αλλά και τελικά της τεχνικής αξιολόγησης της όλης διαδικασίας; Ο εμπειρογνώμονας, η επιτροπή παραλαβής της «εμπειρογνωμοσύνης» (όπου η τάση που επικρατεί είναι απλά να ελέγχει επιφανειακά την έκθεση ή/και τις ημερομηνίες παράδοσης, αφού «πώς είναι δυνατόν να κριθεί το παραδοτέο του «ειδικού»;!) ή μήπως η επιτροπή του διαγωνισμού που θα αξιολογήσει τις προσφορές, που όμως γίνεται βάσει της έκθεσης του εμπειρογνώμονα;

Δεν το θεωρώ τυχαίο ότι ήδη έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια να μπει φρένο στην παρατηρούμενη …πολυπραγμωσύνη των εμπειρογνωμόνων (που συνήθως – δυστυχώς δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία, οπότε συγχωρέστε μου τυχόν υπερβολές- προέρχονται από τον ακαδημαϊκό χώρο) από το Υπουργείο Παιδείας (π.χ. για τους «επιστημονικούς υπεύθυνους«, αλλά και στον αθέμιτο ανταγωνισμό μετά από πρωτοβουλίες του ΤΕΕ – σε κεντρικό ή περιφερειακό επίπεδο (για παράδειγμα, σε πρόσφατο Δελτίο Τύπου του ΤΕΕ/Τμήμα Δυτικής Κρήτης αναφέρεται επί λέξει ότι επικροτείται:

(…) η μη αποδοχή από τα Πολυτεχνεία της εκτέλεσης προγραμμάτων που δεν έχουν ερευνητικό ή εξειδικευμένο επιστημονικό χαρακτήρα, αλλά αποτελούν μελέτες τρέχουσας τεχνολογίας και πρόκειται να εκπονηθούν με τον τρόπο που συνήθως εκπονούνται από γραφεία μελετών

Για να δούμε αν οι παραπάνω προβληματισμοί μπορέσουν επιτέλους να αποτυπωθούν σε ένα σαφές πλαίσιο έργων και για το χώρο των ΤΠΕ …

Υ.Γ. Οι παραπάνω απόψεις είναι εντελώς προσωπικές και δεν δεσμεύουν την ΕΜηΠΕΕ (στης οποίας το ΔΣ δηλώνω μέλος εδώ και λίγο καιρό..)